Phá Thai và An Lạc Tử (1)
An Lạc Tử có nhiều điểm giống với vấn đề phá thai. Chẳng hạn, cả hai đều liên
quan đến vần đề lấy đi mạng sống của người vô tội - phá thai ngay lúc sự sống
mới khởi đầu, và an lạc tử, vào lúc cuối đời.
Nhưng có một vài điểm dị biệt. Đối với việc phá thai, chúng ta thường không
trông thấy hài nhi bị giết chết, trong khi an lạc tử, nạn nhân là một người đang
sống, đang hiện diện, một người mà công chúng đều biết đến. Sự khác biệt này
khiến cho an lạc tử dễ hiểu hơn. Ngoài ra, về an lạc tử, phần lớn không có những
tranh luận về bản thể con người bị giết chết. Điều này khiến cho vấn đề giản dị
hơn so với phá thai.
Tuy nhiên, trong vài khía cạnh quan trọng khác, an lạc tử lại khó khăn hơn phá
thai. Thường khó nhận định là một hành động nào là an lạc tử. Phá thai rơ ràng
hơn. Phá thai có nghĩa là giết người, rất là giản dị. An lạc tử là giết để giảm
bớt sự đau đớn. Đây không chỉ giản dị là giết chết mà thôi, mà là giết người dựa
trên mục đích cảm thương.
Nhưng cảm thương lại là một hiện tượng hơi chủ quan; không hiển nhiên tức khắc
là một người có bị giết v́ cảm thương hay không.
Hành Động Và Bất Hành Động (2)
Đây không phải là sắc thái mơ hồ độc nhất của an lạc tử. Như được hiểu theo
truyền thống, an lạc tử không thể chỉ là một hành động, nhưng c̣n là một bất
hành động, một việc gây nên cái chết để giảm bớt sự đau đớn. Có nghĩa là ngưng
các chữa trị y khoa để gây nên cái chết (với mục đích giảm bớt đau đớn) là một
trường hợp an lạc tử. Điều này có vẻ phức tạp, và thật vậy, rất phức tạp. Tuy
nhiên, cả đức tin lẫn lư luận giúp cho chúng ta hiểu được tại sao phải làm như
vậy. Ngoài ra c̣n có thể có một phương sách chính phủ phù hợp với sự thật về an
lạc tử, như trường hợp của Gia Nă Đại (3), ngày nay. Dĩ nhiên, ưu tư là một số
người muốn lạm dụng chính sách này. Do đó chúng ta cần t́m hiểu an lạc tử là ǵ
và luật lệ cần có để đối phó với sự việc này.
Giáo Huấn Công Giáo
Giáo Hội có một định nghĩa rơ rệt về an lạc tử. Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II
mô tả là “một hành động hay bất hành động có ư định gây nên cái chết, với mục
đích giải trừ mọi đau đớn" (Evangelium vitae, 1995, số 65) (4). Có lẽ bây giờ,
câu hỏi đầu tiên là, cái chết của ai, sự đau đớn của ai? Đây là cái chết của
những người vô tội đang đau đớn, hay được cho là đang đau đớn, v́ tật nguyền,
mang bệnh hay hấp hối. Ở đây có một sự khúc mắc. Không chỉ là những người đang
hấp hối; mà là gây nên cái chết của những người có thể là tàng tật, hay chỉ v́
đang mang một căn bệnh khó chữa. Trong trường hợp của Tracy Latimer (5) ở
Ontario, Canada, Tracy là một em bé 12 tuổi bị bệnh đau màng óc, bố em là Robert
Latimer đă quyết định để cho em chết vào ngày 24 tháng 10, năm 1993, em có đang
hấp hối không? Không em chỉ là một kẻ tật nguyền. Cái chết của em có phải là an
lạc tử không? Đúng như vậy.
Bây giờ chúng ta hăy xem xét câu "gây nên cái chết." Ở đây chúng ta đang đề cập
đến một quyết định luân lư để bức tử, hay lựa chọn cái chết cho một người vô
tội. Nói cách khác, chúng ta đang nói về điều Giáo Hội muốn hiểu là "sát nhân"-
đó cũng là từ ngữ được hiểu theo truyền thống ngôn ngữ là: gây nên cái chết cho
một người vô tội. Như vậy, an lạc tử là một h́nh thức sát nhân.
Giáo huấn của Giáo Hội về sát nhân luôn luôn giản dị và rơ ràng. Sát nhân là
giết người. Sát nhân luôn luôn sái trái - dù mục đích là làm giảm đau đớn hay v́
bất cứ mục đích nào khác, bất kể trường hợp. Tại sao? v́ sát nhân, và an lạc tử,
vi phạm t́nh yêu và công lư là bổn phận của chúng ta đối với Thiên Chúa và con
người. Đời sống con người là một quà tặng của Thiên Chúa, Đấng vẫn là chủ thể;
con người không có quyền tự ư huỷ diệt những ǵ thuộc về Thiên Chúa (Giáo Lư của
Giáo Hội Công Giáo số 2277, 2260, 2258, 2280). Ngoài ra cố t́nh giết một người
vô tội hủy hoại phẩm giá và quyền sống của tất cả mọi người mang h́nh ảnh của
Thiên Chúa, như một tạo vật thiêng liêng được Đấng Tạo Hóa tách biệt ra khỏi các
loài thọ tạo khác trên trái đất. (Sáng Thế 1:26-28, 2:19-20) (6).
Theo Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, các chân lư về sự sai lầm của hành động sát
nhân được mạc khải bởi đức tin của chúng ta, nhưng cũng có thể được nhận biết
bằng lư lẽ con người. Sát nhân bị cấm đoán bởi luật lệ được mạc khải (nhờ đức
tin mà có) và bởi luật tự nhiên (nhờ lư lẽ mà có) (Evangelium vitae, số 57).
Không những tất cả mọi hành động sát nhân, và an lạc tử đều sai trái; chúng hoàn
toàn sai trái. Tại sao? V́ “đời sống con người - bị huỷ diệt - là căn bản của
tất cả những ǵ là bản thiện của con người, và là suối nguồn cần thiết và là
điều kiện của mọi sinh hoạt con người và mọi sinh hoạt của xă hội.” (Tuyên Cáo
của Vatican về Euthanasia, 1980, I) (7).
Vào thế kỷ 20, các giáo hoàng đă giảng dậy rơ ràng về sự dữ của an lạc tử ngay
từ Piô XII. Tuy nhiên, chính Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đă ban hành tuyên
cáo chính thức nhất về luân lư của an lạc tử. Trong Thông điệp Evangelium vitae
ngài nói:
"Ḥa nhịp với các giáo hoàng tiền nhiệm và hiệp thông với các giám mục của Giáo
Hội Công Giáo, tôi khẳng định rằng an lạc tử là một vi phạm trầm trọng luật lệ
của Thiên Chúa, v́ đây là một hành vi cố t́nh giết hại một con người. Học thuyết
này dựa trên luật thiên nhiên và luật lệ đă được viết xuống của Thiên Chúa, được
truyền lại bởi Thánh Truyền của Giáo Hội và được dạy dỗ bởi các giáo phụ điạ
phương và hoàn vũ." (số 65).
Chúng ta hăy thử xem xét đến việc lẩn tránh vần đề!
An lạc tử cố t́nh và an lạc tử v́ bỏ quên (8)
Như thế, chúng ta biết rằng Giáo Hội coi an lạc tử như là sát nhân và là một cái
ǵ hết sức vô nhân đạo. Nhưng chúng ta vẫn chưa phân biệt được khi nào là an lạc
tử, khi nào không. Chúng ta thử coi định nghĩa - chỗ an lạc tử được giải thích
là “một hành động bỏ quên không làm." Định nghĩa này có ư chỉ là có hai h́nh
thức an lạc tử căn bản. Một là “an lạc tử tác động” và “an lạc tử v́ bỏ quên”
(hay an lạc tử thụ động). Đây là các từ ngữ đă được nhiều giám mục, thần học
gia, và tâm lư gia Công Giáo sử dụng. Tuy nhiên, Giáo Hội không có một danh từ
có tính cách hoàn vũ ở điểm này. Tuy nhiên, quan niệm mà các từ ngữ này muốn
diễn tả đă được tŕnh bầy trong giáo huấn của Giáo Hội.
An lạc tử tác động, tác nhân luân lư gây nên cái chết bằng một hành động tích
cực bao gồm việc sử dụng một dược liệu hay vũ khí để gây nên cái chết. Như
trường hợp của Robert Latimer (9) trên đây, ông đă nối ống thoát hơi của xe vận
tải để làm cho con gái ông phải chết. Đó là an lạc tử tác động.
Điều quan trọng là phải phân biệt an lạc tử tác động với một vài h́nh thức làm
giảm cơn đau có thể hơi tương tự. Chúng ta có thể dùng dược liệu với mục đích để
kiềm chế cái đau; như trong trường hợp của bệng ung thư. Tuy nhiên, hậu quả có
thể tiên đoán nhưng không cố t́nh của y dược có thể là làm cho cái chết mau
chóng hơn. Như vậy có nghĩa là người bác sĩ cho thuốc ngừa đau có đang giết chết
bệnh nhân không? Rơ ràng là không. Mục đích của hành động như vậy là làm giảm
cơn đau; không cố t́nh hay lựa chọn cái chết. Hơn nữa, làm giảm cơn đau chắc
chắn là một hành động hợp luân lư. Dĩ nhiên, nếu một bác sĩ cho một liều thuốc
nhiều hơn mức độ cần thiết để giảm cơn đau, và v́ thế gây nên cái chết, th́
người bác sĩ ấy đă giết bệnh nhân.
Sự phân biệt này - giữa giết một người, và làm một hành động có thể chỉ là một
chăm sóc y tế tốt lành, mặc dù hệ quả phụ có thể làm cho cái chết đến mau hơn -
được dựa trên các giáo huấn Công Giáo từ thời Đức Piô XII về sau. Đây là nguyên
tắc được mệnh danh là có hai hậu quả. Nhưng điều quan trọng cần ghi nhận là cùng
một sự phân biệt này cũng được dựa trên truyền thống luân lư và luật lệ của xă
hội chúng ta.
Tuy nhiên một số các nhà đạo đức ngày nay lại cố gắng xóa bỏ sự phân biệt này.
Họ cho rằng thuốc giảm đau cho bệnh nhân cũng không khác ǵ an lạc tử tác động,
v́ cả hai đều đưa đến cái chết. Dĩ nhiên, đây là một lư luận tốt nếu chúng ta
muốn công nhận an lạc tử. Nhưng lại không hợp đạo lư, v́ bỏ qua sự khác biệt về
mục đích trong hai lựa chọn luân lư này. Trong một trường hợp mục đích là để
giảm đau đớn; mục đích kia là để gây ra cái chết.
Thế c̣n an lạc tử v́ bỏ quên th́ sao? Trước hết, tất cả mọi người đều biết là có
thể giết chết một người bằng cách cất đi những nguồn sinh dưỡng cũng như áp dụng
một biện pháp nào khác gây nên cái chết. Một thí dụ điển h́nh là bỏ cho chết
đói. An lạc tử v́ bỏ quên có thể bao gồm việc bỏ cho chết đói, nhưng có thể bao
gồm cả những phương cách ngăn chặn sự sống khác. Nói chung, trong trường hợp an
lạc tử v́ bỏ quên, cái chết bị gây nên bởi việc cố t́nh không sử dụng các biện
pháp bắt buộc để ǵn giữ mạng sống.
Có hai loại bỏ quên: quyết định không dùng các biện pháp chưa sử dụng, và ngưng
các biện pháp đang sử dụng. Các phương tiện sống c̣n có thể bị ngăn cản hay bị
ngưng là thành phần của an lạc tử bao gồm các dược liệu, các máy móc kỹ thuật,
và giải phẫu, cũng như các biện pháp nuôi dưỡng b́nh thường - như giữ cho căn
pḥng có nhiệt độ an toàn. Nếu bạn đem dấu các viên thuốc của người bà để cho bà
cụ bị tai biến mạch máu năo và qua đời, v́ bạn cho rằng bà cụ chết đi cho đỡ
khổ, th́ đó là an lạc tử. Nếu bà cụ nằm liệt giường, và bạn tắt máy sưởi giữa
mùa đông giá lạnh, và bà cụ chết cóng, th́ đó cũng là an lạc tử, mặc dù bạn đang
muốn cho bà cụ khỏi phải tiếp tục đau đớn.
Phương Tiện B́nh Thường và Khác Thường (10)
Sự phân biệt giữa hai phương tiện - b́nh thường khi không dùng th́ đưa đến cái
chết, và khác thường, khi không dùng cũng không mang lại cái chết - là một vần
đề cổ xưa hàng thế kỷ trong Giáo Hội, và vẫn c̣n hiệu lực ngày nay.
Tuy nhiên chúng ta vẫn chưa trả lời hai câu hỏi, khi nào th́ các phương tiện có
tính cách b́nh thường và khi nào th́ khác thường? Nói cách giản dị, các phương
tiện b́nh thường khi chúng hữu dụng và không quá mất công. Chúng có tính cách
khác thường khi chúng không hữu dụng và quá mất công.
Làm sao để chúng ta biết khi một phương tiện hữu dụng hay vô dụng, mất công hay
không? Câu trả lời nằm trong một bản năng lạ lùng Thiên Chúa đă ban cho tất cả
mọi người biết suy luận: đó là khả năng phán đoán. Rất tiếc là không có một danh
sách ngắn gọn để đưa ra ở đây, để kê khai tất cả các dược liệu, các phương pháp
giải phẫu, và kỹ thuật y khoa một bên và tất cả những phương tiện khác thường
bên kia. Tuy nhiên bản tính của người tiêu thụ hiện thời là đ̣i hỏi để biết xem
việc cho lọc thận, dùng máy thở, hô hấp nhân tạo (CPR). Câu trả lời Công Giáo
là: Xin lỗi bạn, bạn cần cho biết thêm chi tiết về t́nh trạng của bệnh nhân. Chỉ
khi đó mới có thể có câu trả lời.
Nếu một người sống tại vùng quê cần được lọc thận nhưng phải đi rất xa mỗi tuần
một lần để đến một thị trấn, đó là một vấn đề khó khăn, như vậy là khác thường.
Nếu có người đang dưỡng thương sau khi giải phẫu phổi, cần máy thở vài ngày, th́
đây có lẽ là một trường hợp b́nh thường v́ có ích và không khó khăn. Nếu tim của
một người trẻ và khoẻ mạnh ngưng đập v́ bị nghẹt thở và có thể được chữa trị
nhanh chóng bằng hô hấp nhân tạo CPR - th́ đây là một sự chữa trị b́nh thường.
Nếu một người yếu đuối mắc chứng nan y và sắp chết, CPR sẽ là khác thường v́
không hữu hiệu mấy.
Xin ghi nhận là bạn không thể nói rằng bất cứ cái ǵ nhân tạo: máy móc, thuốc
men và giải phẫu đều tự động được coi là khác thường, và tùy ư lựa chọn trên
phương diện luân lư. Con người chúng ta sử dụng nhiều phương tiện nhân tạo khác
nhau để duy tŕ sự sống. Khi chúng ta có thể làm như vậy mà không khó khăn quá
mức, chúng ta có một bổn phận luân lư phải dùng các phương tiện này; nếu không
chúng ta đă sao lăng không săn sóc đời sống con người Chúa đă ban cho chúng ta.
Một điểm khác của giáo huấn Công Giáo là, khi quyết định bỏ qua không dùng một
phương tiện y tế, mục đích phải nhắm vào vấn đề là việc chữa trị ấy có vô ích
hay quá khó khăn không; không bao giờ được lấy quyết định là một đời sống có vô
ích hay khó khăn phiền toái.
Đây là việc nhận định về phẩm giá của đời sống của những người tật nguyền hay
mắc chứng nan y có thể đưa đến các quyết định ủng hộ an lạc tử. Nói cách khác,
nếu một người không nhận được trị liệu y tế để duy tŕ đời sống không phải v́
trị liệu này vô ích hay khó khăn, nhưng v́ sẽ duy tŕ sự sống cho một người đă
được coi là nếu chết đi th́ tốt hơn, chúng ta ở đây lại có một trường hợp không
những là có sự kỳ thị mà c̣n có an lạc tử nữa. Một thí dụ điển h́nh là khi trẻ
em sanh ra có triệu chứng Down phải chết v́ không được giải phẫu để thông ruột
già.
Theo quan điểm của một số nhà tư tưởng Công Giáo được tôn kính, trọng tâm của
năo trạng về an lạc tử - dù là chúng ta nói đến an lạc tự tác động hay an lạc tử
bỏ quên - là quan niệm rằng một số người chết đi th́ tốt hơn và việc để cho họ
chết có thể được chấp nhận.
Quyền Được Chết (11)
Trước khi đề cập đến vấn đề thỏa thuận, từ chối việc chữa trị, và có sự chỉ định
trước, chúng ta cần biết ba điều về an lạc tử:
Trước hết, một số nhà luân lư Công Giáo đă phân loại an lạc tử thành tự nguyện,
không tự nguyện, hay bất khả kháng. Tự nguyện khi một người bằng ḷng nhận cái
chết bởi một người khác; không tự nguyện khi người bị giết không thể cho biết họ
bằng ḷng (thí dụ: một đứa trẻ hay một bệnh nhân bất tỉnh); bất khả kháng khi
người bị giết chống lại việc này.
Điều thứ hai là sự tương đồng giữa trợ giúp tự tử và an lạc tử. Sự khác biệt là
trong việc trợ giúp tự tử, người yểm trợ, giúp một người tự giết ḿnh bằng cách
cung cấp một phương pháp làm chết người như độc dược, mà không thực sự tự ḿnh
áp dụng phương pháp này; trong an lạc tử bất khả kháng, một người thứ hai áp
dụng phương pháp làm chết người cho người bị giết.
Trên phương diện luân lư, trợ giúp tự tử hoàn toàn nghịch lại với luật của Chúa
v́ người đưa cho nạn nhân một độc dược hay một dụng cụ làm chết người vô h́nh
chung chấp nhận quyết định trái luân lư là tự tử (Xem Evangelicum, số 66). Theo
giáo huấn Công Giáo, tự tử hoàn toàn trái luân lư v́ cùng một lư lẽ là sát nhân
là sai trái (như trên).
Điểm thứ ba là lư luận chính chống lại giáo huấn Công Giáo về an lạc tử. Theo
quan niệm này, các cá nhân có quyền căn bản của con người là được tự lựa chọn về
những vấn đề liên quan đến cái chết hay sự sống. Tự tử, trợ giúp tự tử và an lạc
tử bất khả kháng được coi là thành phần của một sự tiếp nối, tất cả đều là các
cách thức hành xử “quyền tự do lựa chọn” và “quyền được chết”. Quan niệm này có
khuynh hướng hoàn toàn cố định và tiêm nhiễm về sự kiện lựa chọn, đến độ coi
thường không cần xem xét coi sự lựa chọn đó tốt hay xấu cho một người.
Luân lư Công Giáo ủng hộ ước muốn tự do của con người, nhưng coi đó là một điều
tốt, và phải theo những tiêu chuẩn liên quan đến bản tính tốt lành của con
người. Đạo Công Giáo hiểu về phẩm giá con người rất phong phú so sánh với tư
tưởng tự do là điều cốt yếu.
Vấn Đề Thỏa Thuận (12)
Trở lại vần đề thoả thuận, từ chối việc chữa trị, và có sự chỉ định trước. Giáo
huấn Công Giáo dạy rằng một người bệnh có khả năng th́ có trách nhiệm về cái
chết hay sống của ḿnh và được lấy quyết định cuối cùng về cách chữa trị của
ḿnh. Điều này có nghĩa là bệnh nhân có quyền căn bản thoả thuận và quyền từ
chối việc chữa trị. Như vậy đă có một lănh vực về sự tự chủ của người bệnh.
Tuy nhiên, về phương diện luân lư, quyền thoả thuận và từ chối đă được minh
định. Con người không có quyền thỏa thuận về một điều sai trái như an lạc tử.
Con người cũng không có quyền từ chối những sự chữa trị b́nh thường để ǵn giữ
mạng sống, v́ sự kiện này tương đương với tự tử.
Những người chăm sóc bệnh nhân có trách nhiệm luân lư phải tôn trọng sự tự chủ
của bệnh nhân, và thường không ép bệnh nhân phải nhận sự chữa trị ngược lại ước
muốn của họ. Tuy nhiên, họ phải tránh không được làm những ǵ trái luân lư, có
nghĩa là họ không được nghe theo ư muốn của bệnh nhân để làm những điều trái
luân lư. Nếu bệnh nhân xin người chăm sóc áp dụng thể thức an lạc tử hay trợ
giúp tự tử, người đó phải từ chối. Nhu cầu luân lư này có thể đặc biệt khó khăn
cho người chăm sóc khi bệnh nhân từ chối sự chữa trị b́nh thường đă đang được áp
dụng.
Nếu bệnh nhân xin người chăm sóc ngưng việc chữa trị ǵn giữ mạng sống b́nh
thường để chấm dứt sự đau đớn, người chăm sóc đang được đ̣i hỏi để tham gia vào
an lạc tử v́ bỏ quên - một điều người chăm sóc không được chấp nhận. Trong
trường hợp của bệnh nhân đang phục hồi sau khi giải phẫu phổi và cần có máy hô
hấp trong vài ngày, đây là sự chữa trị b́nh thường trong trường hợp này. Giả tỉ
bệnh nhân có vấn đề tâm thần và coi đây là một cách để chấm dứt đời sống mau lẹ
và xin bác sĩ rút ống và giây. Nếu bác sĩ thương cảm và rút ống, th́ bệnh nhân
chết. Đây là an lạc v́ bỏ quên. Điều bác sĩ phải làm trong trường hợp này là cần
t́m kiếm cho bệnh nhân được giúp đỡ về những khó khăn về tâm lư để huỷ bỏ ước
muốn tự tử.
Chỉ Định Trước (13)
Chỉ định trước có thể là phương cách để cho bệnh nhân khi c̣n có khả năng để bầy
tỏ ước muốn hợp lư về việc chữa trị. Học thuyết Công Giáo không xác định về vấn
đề chỉ định trước. Nhưng các Đức Giám Mục đă tuyến bố lại có khuynh hướng nói
rằng các người chăm sóc phải tôn trọng các chỉ định trước khi được thi hành một
cách hợp lư và không nghịch với luân lư Công Giáo.
Tuy nhiên, cần ghi nhận là có hai h́nh thức căn bản về chỉ định trước: quyền
hành lâu dài của luật sư, hay người thừa hành chăm sóc sức khoẻ, khi bệnh nhân
chỉ định một người khác lấy quyết định về việc chữa trị trong trường hợp không
c̣n khả năng; và di chúc về sự sống (14), khi bệnh nhân quyết định trước về
những sự chữa trị đặc biệt họ muốn hay không muốn. Các giám mục Công Giáo đă hầu
như chấp nhận h́nh thức thứ nhất, nhưng lại không ưa h́nh thức sau là chỉ định
trước. Có nhiều vấn đề khó khăn liên quan đến di chúc về sự sống. Nhưng vấn đề
của di chúc về sự sống là có thể trở nên phương tiện để đưa đến an lạc tử v́ bỏ
quên.
Bây giờ chúng ta cần t́m hiểu những ǵ giáo huấn Công Giáo dạy về an lạc tử và
luật pháp. Đối với Giáo Hội, một đạo luật cấm sát nhân rất cần thiết cho lợi ích
chung của xă hội cũng như lợi ích của các cá nhân; và phải được ban hành. Hơn
nữa, sự b́nh đẳng đ̣i hỏi tất cả mọi người phải được bảo vệ chống mọi h́nh thức
sát nhân. Do đó, việc cho phép giết người bệnh, hấp hối hay tật nguyền, ngay cả
trong trường hợp an lạc tử bất khả kháng là nghịch lại quyền sống và sự b́nh
đẳng. (Sách Giáo Lư Công Giáo, số 2273, 2237; Evangelicum số 71-72).
Đối với Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II (15), an lạc tử hết sức bất nhân và bất
công, và gây thiệt hại nặng nề cho ích lợi chung. Không bao giờ có thể chấp nhận
an lạc tử bằng một đạo luật trên phương diện luân lư, dù là đạt được đa số ủng
hộ trong khuôn khổ một hệ thống dân chủ (Evangelicum số 68-71). Và một đạo luật
cho phép an lạc tử hay phá thai, theo ngài, hoàn toàn thiếu sót sức mạnh luân lư
ràng buộc và cần phải được chống lại (Evangelicum, số 72, 73).
Bùi Hữu Thư
________________________
1. Abortion and Euthanasia
2. Action and Omission
3. "An lạc tử và trợ giúp tự tử được che đậy và không bị kiểm xoát tại Gia Nă
Đại ngày nay. Ngoài ra vấn đề là có được người quen biết chỉ dẫn hay không thay
v́ có nhu cầu. Mục tiêu của Hội Dành Quyền Chết Gia Nă Đại (The Right to Die
Society of Canada) muốn rằng an lạc tử và trợ giúp tự tử phải được công khai
điều hành trong một hệ thống cởi mở và b́nh đẳng. Những ai chịu đau đớn khủng
khiếp v́ một chứng bệnh nan y, theo họ cần có một mức độ thông tin đầy đủ và yểm
trợ cho bất cứ ư kiến nào của họ - kể cả việc làm cho cái chết đến mau hơn.
4. Evangelium Vitae. Thông Điệp của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II ban hành ngày
25 tháng 3, 1995, về phẩm giá và sự bất khả xâm phạm của đời sống con người, kể
cả lập trường về việc tự tử được coi là trái đạo lư và tương đương với sát nhân.
5. Việc Ám Sát Tracy Latimer: Human Life Foundation, Incorporated Spring 2001
6. Sáng Thế Kư: Thiên Chúa phán: "Chúng ta hăy làm ra con người theo h́nh ảnh
chúng ta, giống như chúng ta, để con người làm bá chủ cá biển, chim trời, gia
súc, dă thú, tất cả mặt đất và mọi giống vật ḅ dưới đất." Thiên Chúa sáng tạo
con người theo h́nh ảnh ḿnh, Thiên Chúa sáng tạo con người theo h́nh ảnh Thiên
Chúa, Thiên Chúa sáng tạo con người có nam có nữ. Thiên Chúa ban phúc lành cho
họ, và Thiên Chúa phán với họ: "Hăy sinh sôi nảy nở thật nhiều, cho đầy mặt đất,
và thống trị mặt đất. Hăy làm bá chủ cá biển, chim trời, và mọi giống vật ḅ
trên mặt đất." Đức Chúa là Thiên Chúa lấy đất nặn ra mọi dă thú, mọi chim trời,
và dẫn đến với con người, xem con người gọi chúng là ǵ: hễ con người gọi mỗi
sinh vật là ǵ, th́ tên nó sẽ là thế. Con người đặt tên cho mọi súc vật, mọi
chim trời và mọi dă thú, nhưng con người không t́m được cho ḿnh một trợ tá
tương xứng.
7. Thánh Bộ Đức Tin: Tuyên Cáo Về An Lạc Tử ngày 5 tháng 5, 1980: Nhân quyền và
các giá trị liên quan đến con người chiếm một vị trí quan trọng trong các vấn đề
được thảo luận ngày nay. Về mặt này, Công Đồng Vaticanô II long trọng xác nhận
phẩm giá cao qúy của con người, và theo cách đặc biệt quyền sống của người đó.
8. Active euthanasia and euthanasia by omission
9. Robert Latimer cho cảnh sát hay chính ông đă làm như vậy. Ông nói, ông yêu
con gái và không thể nào ngồi nh́n con đau đớn về bệnh đau màng óc kinh niên.
Ông đă để con trong pḥng lái của xe vận tải, nối ống dẫn từ ống thoát hơi của
chiếc xe vào pḥng lái, rồi leo lên sàn sau xe, ngồui trên một bánh xe dự trữ
nh́n con gái ḿnh chết dần.
10. Ordinary and extraordinary means
11. A right to die
12. The question of consent
13. Advance directives
14. Living Will.
15. Đức Giáo Hoàng Piô XII thuyết tŕnh tại Hội Nghị Quốc tế về Y Tế
(Histopathology) ngày 13 tháng 9, 1952.
Bùi Hữu Thư